گلشیفته و نمایندگی ایران

هنوز شادی موفقیتهای فیلم اصغر فرهادی را مزه مزه می کردیم که خبر دیگری از سینمای ایران همه چیز را بهم ریخت: عکس و فیلم نیمه برهنه گلشیفته فراهانی در فیس بوک پخش شد. سیل نظرات و تعریفها یا انتقادات از او هم بلافاصله در تمام شبکه های مجازی به راه افتاد. بعضی ها او را بت شکن و پاره کننده ی بندهای اسارت زنان ایران نامیدند. بعضیها هم او را لا ابالی و هرزه خطاب کردند که آبروی ایران و جامعه ی سینمایی ایران را برده است.
سوال اینجاست: آیا گلشیفته نماینده ی مردم ایران است؟ در ایرانی بودن او شکی نیست. در اینکه سالها در سینمای ایران برای مردم ایران بازی کرد و در نهایت از همانجا معروف شد و به سینمای هالیوود و جهان راه یافت هیچ تردیدی نمی توان کرد. اما حالا که چند سالی است از ایران خارج شده و برای خود جایی در گوشه این دنیا زندگی می کند که اکثر ما حتی نمی دانیم کجاست، آیا می توان گفت نماینده ی ایران است؟ می شود گفت هرکاری که می کند و هر حرفی که می زند به نمایندگی از ایرانی هاست؟
فرقی هست بین موفقیت اصغر فرهادی و عکسهای گلشیفته: اصغر فرهادی فیلم را در ایران ساخته و در مورد ایرانی ها ساخته (که قابل تعمیم به تمام مردم دنیاست). برنده را که اعلام می کنند می گویند: از ایران،‌ جدایی. اول اسم ایران می آید. بعد اسم فیلم. اسم فرهادی فقط وقتی می آید که برای گرفتن جایزه ی فیلم روی صحنه می رود. وقتی جایزه اش را می گیرد جمله ای که می گوید در مورد مردم ایران است. انگار به نمایندگی از ما جایزه را گرفته است. این است که ما خوشحال می شویم. افتخار می کنیم و اشک در چشممان جمع می شود که به جای ما از صلح حرف زده است.
اما گلشیفته جایی زیر عکسش یا در ویدئویش یا هیچ جای دیگری نگفته است این عکسها را برای ایران گرفته یا از طرف مردم ایران گرفته است. حتی اگر او را نشناسی هرگز نمی فهمی ایران به دنیا آمده و تا چند سال پیش در ایران زندگی می کرده است. می تواند مال هرکجای دنیا باشد. عکسش و فیلمش می تواند زیبا باشد از دید آنها که این کار را هنری و برای هنر می دانند. می تواند زشت باشد از دید آنها که می گویند بدن زن حرمتی دارد که باید همیشه پوشیده بماند. زشت و زیبایش برای خود اوست. ربطی به ایران و ایرانی ندارد. یک ایتالیایی هم می تواند این کار او را دوست بدارد یا ندارد. ما اگر هموطن او هستیم هیچ حق بالاتری نداریم برای اینکه به او بگوییم بکن یا نکن. یا حالا که کرده است بگوییم خوب کردی یا بد کردی. زندگی اوست. راهی است که به هر دلیل -از سر اجبار مالی یا خواسته ی درونی یا هرچه دیگر- انتخاب کرده است. همانطور که ما انتخاب می کنیم کجا زندگی کنیم. چقدر درس بخوانیم. چه غذایی بخوریم و چه لباسی بپوشیم. کار گلشیفته شاید احساس خوبی باشد برای خودش. برای ما اما نه سربلندی است و نه سرشگستگی.
کاش یاد بگیریم که زندگی هرکس مربوط به خود اوست. هیچ کسی غیر از ما مارا نمایندگی نمی کند.

غرور ملی

وقتی اولین بار اسم «جدایی نادر از سیمین» رو شنیدم به نظرم یکی از همون فیلمهای کلیشه ای اومد که آدم توی دوران نوجوانی عاشقشونه اما بزرگتر که می شه ازشون متنفر می شه چون می فهمه که چقدر اتفاقها و عشقها و دعواها پوچ و توخالی هستن. نمی دونم چرا این فکر رو کردم شاید چون اسم «جدایی» روش بود. اما وقتی فهمیدم اصغر فرهادی کارگردانشه نظرم عوض شد.

اصغر فرهادی رو با «روزگار جوانی» شناختم. سریالی که یه جورایی برای اون زمانِ من زندگی بود. حرفهاش به فکرهام اونقدر نزدیک بود که گاهی یادم نمی اومد فلان اتفاق در فکر من افتاده یا در این سریال! بعدها فیلمهای بیشتری از فرهادی دیدم. شهر زیبا، چهارشنبه سوری، درباره ی الی... همه شون در یک نقطه مشترک بودند: عین زندگی واقعی بودند. اونقدر که حس می کردی می تونه داستان زندگی همسایه ات باشه.

جدایی نادر از سیمین اما شاید نقطه ی اوج این واقعی بودن بود. فیلم رو که می دیدم با تمام شخصیتهاش همذات پنداری می کردم. هم زنهای داستان رو می فهمیدم هم مردها رو. هم پولدارتر های فیلم برام قابل درک بودند و هم فقیرها و پایین شهر نشین ها. یک جورهایی فیلمهای فرهادی آدم رو توی موقعیت همه ی آدمهاش قرار می ده. و بهت ثابت می کنه که هر آدمی که می بینی برای خودش شخصیت داره، اخلاق و منش داره، روش زندگی داره و مهمتر از همه اینکه حق داره. حق انجام تمام کارهای خوب و بدی که کرده. آخر فیلمهاش هم بهت نمی گه چی شد. بالاخره پسره با اونی که دوستش نداشت ازدواج کرد که جان دوستش رو نجات بده یا عشقش رو ترجیح داد؟ الی چرا نگفته بود که هنوز جدا نشده؟ دختر نادر و سیمین بالاخره تصمیم گرفت با کدومشون بمونه؟ اینها رو بهت نمی گه اما در عین حال توی بلاتکلیفی قرارت نمی ده. فیلمهاش آدم رو به جایی می رسونه که دونستن جواب این سوالها دیگه برات اولویت نیست. در یک خلصه ای فرو می ری از پیچیدگی واقعیتهای زندگی که می دونی هر اتفاقی هم که در نهایت بیفته نه خوشحالترت می کنه نه ناراحت تر. احساس جالبیه. احساس دیدن زندگی از بالاست. احساس دیدن خودت از نگاه سوم شخص.

اصغر فرهادی بعد از سالها کار سخت و دلنشین به حق لیاقتش رو داشت که تمام جوایز سینمایی امسال جهان رو درو کنه. فقط مونده اسکار! که امیدوارم نصیب او و همه ی ما ایرانی ها بشه. ما ایرانی هایی که درسته معمولا چشم دیدن موفقیت بغل دستی و همکار و همسایه مون رو نداریم اما در مقابل چنین موفقیتی فقط می تونیم افتخار کنیم که هم وطن بهترین کارگردان و فیلمنامه نویس دنیا هستیم :)
غرور ملی یعنی همین.

تولد

داریم بعد از مدتها یک نفر رو سورپریز می کنیم و براش تولد می گیریم. احساس خیلی خوببه وقتی فکر می کنم چقدر ممکنه خوشحال و هیجان زده بشه! فقط هنوز نمی دونم کادو براش چی بخرم. این وبسایتهای ایده ی کادو هم به درد خودشون می خورن با پیشنهاد لیوان و آلبوم عکس و جامدادی رومیزی برای خانمهای سی چهل ساله! خرید واقعی توی مغازه از هرچیزی بهتره. همین که آدم بره توی مغازه ها به جای دوستش فکر کنه و سعی کنه چیزی که اون رو خوشحال می کنه بخره خیلی لذتبخشه :)ا

وبلاگ نخوانی

نوشته ی انسی را خواندم و دلم خواست من هم هی هی تند تند وبلاگ بنویسم! در این روزگار وبلاگ نخوانی من، همانها هم که می خوانم قدیمی ها هستند. دلم برایشان تنگ شده.